Bir sohbet robotuna “bugün hava nasıl” diye yazdığınızda bir yerlerde bir bardak su buharlaşıyor. Bu cümle son iki yıldır sosyal medyada dolaşıyor ve yanlış. Ama tamamen yanlış da değil. Bu yazı yapay zekanın su ve elektrik faturasını abartmadan ve küçümsemeden, ölçülmüş rakamlarla anlatıyor. Her rakamın kimin ölçümü olduğu yanında yazıyor; çünkü bu konuda en büyük yanılgı, farklı şeyleri sayan iki rakamı yan yana koymaktan doğuyor.
Önce damla. Google, Ağustos 2025’te yayımladığı teknik raporda Gemini’ye sorulan medyan bir metin sorusunun 0,24 vat-saat elektrik ve 0,26 mililitre su tükettiğini açıkladı; bu, beş damla kadar. Ölçüm şirketin kendi sunucu filosundan geliyor ve yalnızca veri merkezindeki soğutma suyunu sayıyor. Kaliforniya Üniversitesi Riverside’ın 2023 çalışması ise orta uzunlukta bir cevap için 10 ila 50 mililitre buldu; çünkü o çalışma soğutma suyuna, o elektriği üreten santralde buharlaşan suyu da ekliyor. Yarım litrelik şişe, bu hesapla 10 ila 50 cevap ediyor. “Bir soru bir şişe su” iddiası, bu ikinci rakamın en kötü durumunun tek bir cevaba yüklenmesinden çıktı.
Şimdi göl. Beş damla önemsizdir; günde milyarlarca beş damla değildir. Şirketler günlük soru sayısını açıklamadığı için biz yalnızca aritmetik yapıyoruz: günde bir milyar soru, Google’ın kendi değeriyle, yılda 95 milyon litre soğutma suyu eder; 38 olimpik havuz. Santral suyu eklenince rakam onlarca kat büyüyor. Ve bu su dünyaya eşit dağılmıyor; birkaç eyalete, birkaç ilçeye, çoğu zaman zaten kurak bölgelere düşüyor.
Suyun arkasında elektrik var. Uluslararası Enerji Ajansı’nın Nisan 2026 raporuna göre dünyadaki veri merkezleri 2024’te 415, 2025’te 485 teravat-saat elektrik tüketti; artış yüzde 17. Yapay zekaya odaklı merkezlerin tüketimi aynı yıl yüzde 50 arttı ve 155 teravat-saate ulaştı. Ajansın merkez senaryosunda toplam 2030’da 950 teravat-saate, yani dünya elektriğinin yaklaşık yüzde 3’üne çıkıyor; yapay zeka odaklı kısım üçe katlanıp 465 teravat-saat oluyor. Bir ayrıntı: 2025’te veri merkezi elektriğinin üçte ikisi hala yapay zeka dışı işlere gitti; yani videolar, bulut depolama, bankacılık. Yapay zeka büyümenin motoru, henüz yükün çoğunluğu değil.
Su tam olarak nerede buharlaşıyor? IEA’nın 2023 verisi bunu üçe böler: dünyadaki veri merkezleri o yıl 560 milyar litre su tüketti; bunun 373 milyar litresi elektrik santrallerinde, 140 milyar litresi veri merkezlerinin kendi soğutma sistemlerinde, 47 milyar litresi çip ve sunucu üretiminde kayboldu. Yani üçte ikisi, veri merkezine yüz kilometre uzaktaki bir termik ya da nükleer santralin soğutma kulesinde. Bu yüzden şirketlerin “soğutma suyumuz azaldı” açıklamaları doğru ama eksik. IEA 2030 için 1.200 milyar litre öngörüyor.
Şirketlerin kendi raporları eğilimi gösteriyor. Google, 2026 çevre raporunda 2025’te 10,9 milyar galon, yani 41 milyar litre su tükettiğini açıkladı; bir yılda yüzde 34 artış, 2021’in iki katından fazla. Şirket aynı raporda havza projeleriyle tüketiminin bir kısmını “yerine koyduğunu” söylüyor; 2024 raporunda bu oran yüzde 64’tü. Amazon 2025 için 2,5 milyar galon açıkladı, Microsoft 2024 için yaklaşık 2,7 milyar galon; ama üç şirket farklı şeyleri farklı yöntemle sayıyor, yan yana koymak yanıltıcı olur.
Yer sorunu, miktar sorununu geçiyor. Houston İleri Araştırma Merkezi ile Houston Üniversitesi’nin çalışmasına göre Teksas’taki veri merkezleri 2025’te 49 milyar galon, 2030’da 399 milyar galon su kullanacak; beş yılda sekiz kat. Kuzey Virginia’daki Loudoun ilçesinde, dünyanın en yoğun veri merkezi bölgesinde, merkezler belediye suyunun yüzde 8’ini alıyor ve projeksiyon yüzde 29. Bir sektör raporuna göre planlanan yapay zeka merkezlerinin yüzde 40’ından fazlası su stresi yüksek ya da çok yüksek bölgelerde. Aynı merkez Finlandiya’da kışın neredeyse hiç su tüketmiyor; Arizona’da 40 derecede buharlaşmalı soğutmayla tüketiyor.
İyi haber de rakamlarla. IEA, yapay zeka görevi başına enerjinin son yıllarda her yıl en az on kat düştüğünü yazıyor ve bunu “enerji tarihinde benzeri görülmemiş” bir hız olarak tanımlıyor. Aynı rapor, dünyadaki her arama motoru sorgusu yapay zeka sorusuna dönse bile ek yükün yılda 4 teravat-saatin altında, mevcut tüketimin yüzde 1’i kadar olacağını hesaplıyor. Sohbet ucuz. Pahalı olan video üretimi, uzun akıl yürütme ve kendi başına iş yapan ajan görevleri; bunlar metinden yüzlerce, binlerce kat fazla enerji harcıyor ve şirketler bu karışımı açıklamıyor. Dev yatırımların gerekçesi de bu ağır işler: beş büyük şirket 2025’te 400 milyar doların üzerinde harcadı, 2026 için yüzde 75 artış bekleniyor.
Ne yapılabilir? Kapalı devre soğutma doğrudan su tüketimini yüzde 70 ila 90 azaltıyor; bedeli daha pahalı kurulum ve biraz daha fazla elektrik. Microsoft 2024’ten beri yeni merkezlerini bu tasarımla kuruyor. Yer seçimi ikinci kaldıraç: soğuk iklim, bol yenilenebilir elektrik, su stresi düşük havza. Üçüncüsü şeffaflık: ABD’de 2026’da en az beş eyalet veri merkezlerine su bildirimi ya da kapalı devre zorunluluğu getiren yasaları görüşüyor; Idaho’nun tasarısı Temmuz 2026’dan sonra kurulan her merkeze kapalı devre şartı koyuyor.
Sonuç: yapay zeka su içmiyor; yapay zekayı çalıştıran elektrik ve onu soğutan sistemler su buharlaştırıyor, ve bunu belirli birkaç coğrafyada yoğunlaştırıyor. Bir soru beş damla; bir merkez bir kasabanın suyu. Tartışmanın doğru sorusu “ne kadar” değil, “nerede ve kimin suyundan”.
Elektrik rakamları (415/485/950 TWh, yüzde 17 ve 50 artış, 4 TWh hesabı, on kat verimlilik, 400 milyar dolar): IEA Nisan 2026 raporu. Su dağılımı (560 milyar litre; 373/140/47) ve 2030 tahmini: IEA 2025. Google 0,24 Wh ve 0,26 mL: Google teknik raporu, Ağustos 2025. UC Riverside 10-50 mL: 2023 çalışması. Google 10,9 milyar galon, yüzde 34: Google 2026 çevre raporu. Teksas 49/399 milyar galon: HARC ve Houston Üniversitesi, Lincoln Institute aktarımıyla. Teksas rakamı 2025 ortasında sızan taslağa dayanıyor; nihai yayın kontrol edilmedi. Loudoun yüzde 8/29 ve 'planlanan merkezlerin yüzde 40'ı su stresli bölgede' bilgileri tek kaynaktan (Soeteck). Google 2021 değeri (~5,4 milyar galon) şirketin 'iki katından fazla' ifadesinden türetildi. Amazon ve Microsoft rakamları farklı kapsam ve yıllara ait. Günlük soru sayısı üzerinden yaptığımız havuz hesabı bizim aritmetiğimiz. OpenAI ve Anthropic dahil çoğu şirket su verisi açıklamıyor; Türkiye'deki veri merkezlerinin su tüketimine dair kamuya açık veri bulunamadı.